Potas i sód – pierwiastki ważne dla organizmu

Czy organizm potrzebuje tylko białka, węglowodanów i tłuszczów jako budulca i źródła energii? Oczywiście nie, funkcjonowanie organizmu zależne jest od bardzo wielu złożonych lub bardzo prostych substancji, które wytwarza sam, ale składniki trzeba mu dostarczyć.

Funkcjonowanie organizmu i jego rozwój w młodym wieku zależne jest od wielu substancji, których składnikiem są pierwiastki, które mogą występować w organizmie w bardzo małych ilościach. Takimi pierwiastkami są potas i sód, które trzeba dostarczać regularnie razem z pożywieniem lub napojami. Są to makroelementy, na które zapotrzebowanie jest małe, przekracza 100 mg/dobę. W przypadku sodu i potasu jest to maksimum kilka gramów na dobę. Bardzo ważne jest dostarczanie sodu i potasu w odpowiednich ilościach, ponieważ groźny dla organizmu jest zarówno nadmiar, jak i niedobór tych pierwiastków. Makroelementy dostarczane są w różnych produktach żywnościowych, a stopień wchłaniania pierwiastków z poszczególnych produktów może być bardzo różny. Poszczególne pierwiastki mogą wzajemnie oddziaływać na wchłanianie lub utrzymywanie poziomu danego pierwiastka w organizmie. Nadmiar jednego pierwiastka może powodować zwiększone wydalanie innego, wpływając w ten sposób na niedobór. Na wchłanianie niektórych pierwiastków może mieć wpływ (pozytywny lub negatywny) zwiększona obecność pewnych witamin albo kwasów. Znaczenie ma również sposób przygotowania żywności o dużym stopniu przetworzenia. A jaka jest rola pierwiastków w organizmie? Przede wszystkim biorą udział w regulowaniu funkcjonowania i rozwoju organizmu człowieka. To bardzo ogólne sformułowanie, dlatego warto przyjrzeć się do czego potrzebny jest potas i sód.

Potas należy dostarczać organizmowi w ilości 3,5-5 gram na dobę. Najważniejsza rola potasu to udział w regulowaniu gospodarki wodnej oraz równowagi kwasowo-zasadowej (razem z sodem i chlorem). Potas łatwo przenika przez ściany komórkowe dlatego pomaga w transportowaniu składników odżywczych do wnętrza komórek i usuwaniu produktów przemiany materii. Pozostałe funkcje to udział w przenoszeniu impulsów elektrycznych w układzie nerwowym, stymulowanie wydzielania insuliny, poprawa dotlenienia mózgu, regulowanie pracy serca i układu krwionośnego. Niedobór potasu zwykle wywoływany jest przez stosowanie niektórych leków moczopędnych, wymioty i biegunki przy zatruciach pokarmowych lub nadużywaniu środków przeczyszczających, zwiększonemu poceniu się. Problemy przy niedoborze potasu to nadpobudliwość, uczucie niepokoju, szybkie męczenie, obrzęk rąk i nóg. Nadmiar potasu, to rzadsze zjawisko, zwykle przy nadmiernemu uzupełnianiu potasu poprzez suplementację (więcej informacji https://portaldlazdrowia.pl/potas-w-organizmie/).

Zapotrzebowanie na sód to ok. 1,5 grama sodu na dobę i jest pokrywane przez sól kuchenną, wszechobecną w naszej diecie jako przyprawa lub konserwant. Niektóre funkcje sodu są podobne jak dla potasu, a więc udział regulowaniu gospodarki wodnej oraz równowago kwasowo-zasadowej, transport aminokwasów i węglowodanów do komórek oraz przenoszenie impulsów nerwowych przez błonę komórkową (skurczanie i rozkurczanie komórek mięśniowych). Niedobór sodu powoduje skurcze mięśni, zawroty głowy, zaburzenia pracy serca, nudności, splątanie. Nadmiar sodu powoduje również wiele przykrych objawów, ale najbardziej niebezpieczny jest udział sodu w rozwoju nadciśnienia tętniczego, które prowadzi do zawalu serca lub udaru mózgu (więcej informacji https://portaldlazdrowia.pl/sod-w-organizmie/). Z tego względu należy ograniczyć spożycie soli kuchennej do 5g/dobę (2 gramy sodu na dobę).

Niedobór lub nadmiar sodu i potasu może być wynikiem stanu chorobowego, który trzeba leczyć. W pozostałych przypadkach wystarczy stosowanie zróżnicowanej diety, bez niepotrzebnego eliminowania niektórych produktów. Niedobory poszczególnych pierwiastków łatwo uzupełnić poprzez zwiększenie spożycia produktów bogatych w te pierwiastki. Trzeba przy tym zwracać uwagę na kaloryczność produktów spożywanych w większej ilości.